Terug naar overzicht

Jaco Kranendonk (1951)

Al bladerend door het fotoalbum van Jaco Kranendonk, vertelt zijn broer Evert over vroeger. “Als we op vakantie gingen huurden we vaak kano’s en gingen het water op, zelf was ik druk in de weer met de peddels, maar Jaco zat stil voor zich uit te staren; het was geen kano, maar een bus of tram, misschien was het wel een schip dat de haven uitvoer met Jaco als kapitein.”

 

JKr02005D40

 

Fascinatie

Jaco is in 1951 geboren. Als kind groeide hij op tussen de schepen in het havengebied op de Heijplaat, waar zijn vader chef was op de smederij van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij was. Gleed er een nieuw schip van de helling dan kregen de kinderen vrij van school en liep het hele dorp uit om te kijken.

Van jongs af aan was Jaco was zo vaak ziek dat zijn bed regelmatig in de woonkamer stond. Als het kon, ging hij naar school. Na de basisschool volgde hij een administratieve opleiding die hij echter niet voltooide. Het was op deze school dat zijn fascinatie voor bus, tram en trein ontstond. Samen met twee vrienden maakte hij talloze tochten met het openbaar vervoer en het gestencilde blaadje van de RET waar elke botsing en beschadiging van tram en bus in beschreven stond, werd door Jaco gespeld. Tot op de dag van vandaag is hij nog steeds exact op de hoogte van het wel en wee van de RET. Jaco’s moeder was blij dat haar zoon tenminste een "normale" hobby had. Immers in zijn belangstelling voor het openbaar vervoer staat Jaco zeker niet alleen.

 

Stadsdynamiek verbeeld
De familie vertrok naar Rhoon waar Jaco als jongste bediende bij een expeditiebedrijf opruim- en typewerk verrichtte. Omdat hij hier uiteindelijk toch teveel een "outsider" bleek te zijn, werd hij na verloop van tijd stil en afwezig, kwam hij te vroeg uit zijn werk thuis, was hij moeilijk aanspreekbaar en reageerde hij emotioneel. Na twee en een half jaar volgde zijn ontslag waarna tevergeefs werd gezocht naar ander werk. Uiteindelijk werd Jaco in 1973 voor drie jaar opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis waar hij behandeld werd en voor de rest van zijn leven medicijnen kreeg voorgeschreven. Evert herinnert zich deze tijd nog erg goed. Hij vertelt: "Als Jaco tijdens de vakantie meeging naar het strand van Rockanje durft hij nauwelijks over het strand te wandelen. Zo bang was hij voor de mensen die hij tegenkwam".

 

Binnen de zorg kreeg Jaco bij de Pameijer Stichting als taak de interne post te bezorgen op verschillende locaties in Rotterdam. Maar al te graag maakte hij hierbij gebruik van het openbaar vervoer. Zo trok hij hele dagen met de tram, de metro en de bus door de stad; eindelijk een baantje waarvan hij intens genoot. Rotterdam was flink in ontwikkeling. De dynamiek spatte er van af; overal verschenen hoge gebouwen, nieuwe bruggen overspanden de Maas en metrolijnen groeien in kluwen onder de grond. Bij elke verhuizing kreeg Jaco’s elektrische modelspoorbaan een prominente plek in zijn kamer. Uren was hij in de weer met nieuwe en oude modeltreinen van de Nederlandse Spoorwegen. Omdat bekend was dat hij graag over zijn passie tekende, werd Jaco in 1991 een van de eerste deelnemers van Atelier Herenplaats. Vanaf die tijd tekende en schilderde hij vrijwel onafgebroken vijf dagen in de week. Helaas laat zijn gezondheid deze frequentie niet meer toe, maar zodra hij kan, tekent hij.

 

Regie van de kapitein
De afgelopen jaren bouwde Kranendonk met zijn geheel eigen handschrift een indrukwekkend oeuvre op. Meer recent gemaakte werken ogen abstracter maar de kleurenpracht blijft. In dik opgebrachte verf worden schilderijen bevolkt door onafgebroken stromen auto's, bussen, trams en metro’s die zich onder en over de gebouwen van de stad wringen. Wie deze doeken bekijkt, hoort bijna het piepen van remmen en het bellen van trams. Natuurlijk keren vooral ook de schepen in dikke verfklodders overal terug en op uiteenlopende doeken figureren altijd weer de Maasbrug, de Willemsbrug en de Erasmusbrug. De metropool Rotterdam biedt een enorme rijkdom aan beelden die in het geheugen van deze kunstenaar liggen opgeslagen. De oude en de meer recente stadsdelen lopen in zijn kunst in elkaar over. Zwarte inktlijnen accentueren de contouren van de architectuur in de havenstad. Elk kunstwerk vertegenwoordigt een bestaand plekje in en rond Rotterdam. Buitenstaanders lezen de titels om te weten wat waar is. Rotterdammers herkennen elke hoek.
De dynamiek in dit oeuvre is indrukwekkend. In een wirwar van lijnen en vormen ontwaart de toeschouwer de haven van Rotterdam, waar schepen kriskras door elkaar varen en waar de regie van al deze bewegingen volledig in handen is van "kapitein" Kranendonk.

 

Jaco Kranendonk werkt vanaf 2009 niet meer bij Atelier Herenplaats.

 

Expositieoverzicht

1993  Opdracht Parkeerbedrijf Rotterdam
1993  Insita, Bratislava, Slowakije
1995  Permanent tentoongesteld in Museum De Stadshof, Zwolle
1996  Galerie Hamer, Amsterdam
1996  Opgenomen in de collectie Neuve Invention van Collection de l’ Art Brut, Lausanne, Zwitserland
1999  Presentatie CD-rom i.s.m. Avantage, Rotterdam
1999  Opgenomen in de collectie van Museum Charlotte Zander,
Bönnigheim, Duitsland (catalogus)
2001  Universal Printshow, Glasgow, Schotland
2002  Expositie Stadhuis van Kopenhagen, Denemarken
2003  "Outsider Art Fair", New York, V.S.
2003  "Who Am I", Venetië, Italië
2003  Galerie Atelier Kempro, Sterksel
2004  Outsider Art Stockholm, Galerie INUTI, Stockholm, Zweden
2004  Art Institute, Chicago, V.S.
2005  Outsider Art, INUTI, Luna Kulturhus, Södertälje, Zweden
2005  "Places", KCAT, Callan, Ierland
2005  The return of The Universal Print Show, Project Ability, Glasgow, Schotland
2005  "Visions et Créations dissidentes", Musée de la Création France, Frankrijk
2005  "Group Du Jour", Van der Plas Gallery New York, V.S.
2006  Jubileumexpositie 15 jaar Herenplaats, Galerie Herenplaats, Rotterdam
2006  INUTI, Stockholm, Zweden
2007  Solo-expositie "Van Heyplaat tot 110 Morgen", Galerie Herenplaats, Rotterdam
2007  "No Name", Galerie Alte Turnhalle, Bad Durkheim, Duitsland
2007  "Gebouwen", Rotterdam
2007  "Transport", Kunstwerk Spangen te Rotterdam
2008  Expositie in Niki Kurabu, Tokyo, Japan
2009  Expositie transport "Op wieltjes en zo", Galerie Herenplaats, Rotterdam
2009  "Outsider Art", Galerie De Compagnie, Dordrecht
2009  "Going Dutch", Van der Plas Gallery, New York, V.S
2010  Expositie in Slovak National Gallery in Bratislava, Slowakije, INSITA – Triennial of Self-taught Art
2010  "Outsider Art der Niederlande", Kunsthaus Kannen Munster, Duitsland
2010  Villa Zebra - Thema: architectuur, Rotterdam
2010  Outsider Kunst Dagen in Haarlem
2010  "Outsider Art Salon", Galerie Herenplaats, Rotterdam
2011  Outsider Art Expositie, Wijk bij Duurstede
2011  Novo, Groningen
2011  The 6th annual outsider art in the Hamptons, Galerie BelAge, New York, V.S.            .
2011  WTC- Schiphol, Amsterdam
2012  Art Brut Biënnale, Hengelo
2012  Weltensammler, Kunsthalle Erfurt, Erfurt, Duitsland
2013  Art Kaarisilta, Helsinki, Finland
2013  Aafje Zorghotel, Sint Fransiscus Gasthuis, Rotterdam Werk van Jaco is opgenomen in collectie van Collection de l’Art Brut, Lausanne, Zwitserland

 

Ook is werk van Jaco opgenomen in de collectie van Max E. Ammann, Zwitserland

 

Museale collecties

1995  Museum de Stadshof, Zwolle
1996  Museé d’Art Différencié, Luik, België
1996  Neuve Invention Collection de L’Art Brut, Lausanne, Zwitserland
1999  Charlotte Zander, Bönnigheim, Duitsland

 

Catalogi

1992  "Project 12", Luik, Belgie
1995  "Van zwart wit naar binnen buiten"", boek met werk van
Jaco Kranendonk, gepubliceerd door Galerie Atelier
Herenplaats, Rotterdam.
1997  Het formaat, Museum de Stadshof, Zwolle
1998  "Zonder Omweg 2", Singer Museum, Laren
1998  "Aubes’98", Galerie des Beaux Arts, Bordeaux, Frankrijk
1999  Charlotte Zander, Duitsland
1999  "Meesters uit de marge", Museum de Stadshof, Zwolle
1999  "Connexion Particulière, Luik, België
1999  K4 Award, Amsterdam
1999  Salon d’Art Signulier, Grenoble, Frankrijk
2000  "Boats", Stockholm, Zweden
2002  "Folly Drawings", geschiedenis van de in- en outsiders in de kunst
2009  Magazine Out of Art thema "Transport", artikel over
Jaco Kranendonk